Ritrýnd grein

Er samræmi á milli þeirrar áhættu sem ís­lensk­ir ákvörð­un­ar­tak­ar telja sig tilbúna til að taka og raun­veru­legrar hættu á kostn­að­ar­fram­úr­keyrslu verkefna?

Hluti af eftirleiknum vegna hrunsins var nokkur fjöldi rannsókna og úttekta til að freista þess að skýra hvað fór úrskeiðis og afhverju.

Flokkar

  • Stjórnun

Efnisorð

  • Stjórnsýsla
  • Vitsmunaskekkjur
  • Opinber verkefni
  • Áhættuafstaða

Höfundar

Þórður Víkingur Friðgeirsson

Tækni- og verkfræðideild Háskólans í Reykjavík, Menntavegi 1, 101 Reykjavík

Ágrip

Ísland varð fyrir alvarlegu áfalli þegar að fjármálakerfi þjóðarinnar féll haustið 2008. Hluti af eftirleiknum vegna hrunsins var nokkur fjöldi rannsókna og úttekta til að freista þess að skýra hvað fór úrskeiðis og afhverju. Hluti þeirra skýringa sem fram hafa komið fjalla um að stjórnmálamenn og fleiri hagsmunaaðilar hafi orðið fyrir sálrænum og félagslegum áhrifum af því sem kallast vitsmunaskekkjur (cognitive biases) sem mótaði hegðun þeirra.

Vitsmunaskekkjur geta leitt til dómgreindarbrests og röngu mati á raunverulegum aðstæðum. Þessi rannsókn fjallar um hvort afstaða íslenskra alþingismanna til áhættu, þegar þeir standa frammi fyrir fjárfestingarákvörðun, rími við þá framúrkeyrslu í kostnaði sem tölur benda til. Niðurstaðan bendir til þversagnar þar sem þingmenn líta á sig sem áhættufælna, borið saman við aðra þá sem taka ákvarðanir, þó að vísbendingar bendi til umtalsverðrar áhættu á framúrkeyrslu við framkvæmd opinberra verkefna.